vrijdag 2 oktober 2009 – 20.15 uur

BEETHOVEN deel IX
Bernd Brackman
Variaties en Sonate 29 opus 106 (Hammerklaviersonate)

Beethovencyclus deel IX Bernd Brackman en de laatste sonates van Beethoven

Bernd Brackman

De machtigste pianosonate van Ludwig van Beethoven, de Hammerklaviersonate, zal op vrijdag 2 oktober om 20.15 uur in ’t Mosterdzaadje uitgevoerd worden door Bernd Brackman. Dit in het kader van de spraakmakende Beethoven cyclus, begonnen in september 2007, waarin Brackman alle pianowerken op chronologische volgorde uitvoert.

Waar waren we gebleven…
De Hammerklaviersonate (opus 106) heeft de reputatie van onspeelbaarheid. “Het is een monster”, geeft Bernd toe, die dit werk al meerdere keren op zijn programma heeft gehad.
“Maar ik ga er iets moois van maken”. Beethoven gebruikt de hoogste en laagste noot, wisselt in tempi en verwerkt alles tot een overrompelend stuk muziek van drie kwartier. “Je zou het een symfonie voor piano kunnen noemen”.
Qua omvang en eigenzinnigheid is deze sonate te vergelijken met de 9e symfonie. Het wordt gezegd dat Liszt de eerste was die dit stuk voor publiek speelde. “Beethoven is veeleisend in dit werk, maar als speler krijg je er uiteindelijk veel voor terug”. Niet dat de andere sonates gemakkelijker zijn, maar dit is toch gewoon de moeilijkste. Bernd adviseert het publiek: “Zet het verstand op nul en laat je meeslepen”.

In het eerste deel zijn er vooral natuurkrachten aan het werk. Het tweede deel, het scherzo, is de strijd tussen B en Bes. Dit deel werd jaren geleden door de Tros opgenomen als classic clip en speelde Bernd daarin de rol van Beethoven.
Het derde deel is een mausoleum van het wereldleed. Het gaat heel diep. Mensen horen er ook een strijd in tussen goed en kwaad, een soort Star Wars. Dit deel gebruikte Hans van Maanen voor één van zijn balletten. “Dan denk je: nu is er niets meer te doen, maar dan volgt de meest onspeelbare fuga aller tijden. Deze fuga gaat alleen nog maar over ritme en energie”.

Vooraf speelt Bernd Brackman enkele variaties, waaronder de c-klein variaties en de variaties op ‘Brittania rules the waves’.

Het unieke project van Bernd Brackman is inmiddels ook in het buitenland doorgedrongen en zal zijn voortgang krijgen in diverse landen.


BEETHOVENCYCLUS

Alle 32 sonates van Ludwig van Beethoven en ook alle andere pianowerken door hem geschreven zullen in een cyclus van concerten op volgorde van verschijnen in serie worden uitgevoerd in ’t Mosterdzaadje door de pianist Bernd Brackman. Dit project startte in september 2007.
Het idee om alle pianomuziek van Beethoven uit te voeren komt niet uit de lucht vallen.
“In 1975 speelde ik al mijn eerste Beethoven sonate. Toen al dacht ik: Dit is zo groots, hier kun je een heel leven mee bezig zijn en dat ís ook zo. Iedere dag is er wel iets nieuws te ontdekken in datgene wat je al goed kent”. Bernd Brackman is een echte Beethoven kenner. Op mijn vraag of hij ook een soort verwantschap met deze componist voelt zegt hij: “Verwantschap is een soort gevoel, daar begint het mee als kind. Hij is nu meer een reisgenoot voor het leven. Beethoven als vriend.”

”Wat Beethoven zo bijzonder maakt is dat elke sonate een eigen structuur en karakter heeft. Hij borduurde niet voort op eerder geschreven motieven. Nu is Beethoven een klassiek componist, maar in zijn tijd was hij heel vernieuwend en experimenteerde hij met onverwachte wendingen. Over hem werd geschreven: ‘De heer Van Beethoven heeft zeker talent, maar waarom wil hij altijd zo origineel zijn?’.” Bernd kan er smakelijk om lachen.

“Voor mij is Beethoven één van de grootste. Iedere sonate is een bergtop en bij elkaar vormt het de hele Himalaya. Een ander aspect dat mij in Beethoven aantrekt en waarmee hij zich onderscheid van andere componisten is dat hij zijn muziek een morele inhoud meegeeft. Hij wil de wereld verbeteren. In eerste instantie word je gegrepen door de klank en voeg je daar het levensverhaal van deze romantische persoonlijkheid aan toe dan krijgt de muziek een extra betekenis.” Bernd noemt snel even drie dingen die in het leven van Beethoven een persoonlijke rol speelde: doof geworden, altijd verliefd, nooit getrouwd.

Beethoven had zijn eigen motto bij het schrijven van muziek. Zijn muziek zou volgende generaties troost moeten brengen. “Dus, ieder die getroost wil worden moet zeker naar de Beethoven cyclus moeten komen luisteren”, aldus Bernd.

Omdat de muziek op volgorde gespeeld gaat worden ontvouwt zich voor de luisteraar het levensverhaal van Beethoven. Van grote overdondering, naar diepe inkeer. “Beethoven wordt wel zwaar genoemd. Ja, hij heeft ook pretenties, maar humor en troost kun je hem niet ontzeggen. Van de 32 sonates zijn sommige beroemd en zeker 28 meesterwerken. Veel minder bekende sonates zijn gewoon ondergesneeuwd.”

DEZE TIJD
“We raken steeds verder weg van de essentie van de muziek”, verzucht Bernd. ”Deze sonates zijn zoals ze altijd waren en het is belangrijk dat het ook zo in tact blijft. In deze tijd moet alles kort en krachtig, in hapklare brokjes. Niet langer dan drie minuten spelen omdat de mensen zich anders gaan vervelen. Liefst moet je er ook sexy en verleidelijk uitzien. We leven ongemerkt volgens de wet van de reclame. Groot contrast met alles ‘kort en krachtig’ is de uitgebreidheid die we kunnen halen van internet. Zo veel informatie dat je er de weg in kwijt zou raken. Of neem alle complete muziekwerken bij het Kruidvat”.

Bernd Brackman begon zijn pianostudie op vierjarige leeftijd bij zijn moeder Frieda Brackman-Hoogerwerf. Hij vervolgde zijn opleiding bij Jaap Spaanderman en won tussen 1971 en 1975 vier keer het Jeugd Muziek Concours voor Noord-Holland. Hierna studeerde hij bij Jan Wijn aan het Sweelinck Conservatorium in Amsterdam, waar hij in 1985 afstudeerde. Zijn kennis vervolmaakte hij bij meesters als Vlado Perlemuter, Tamas Vasary, György Sandor, Peter Feuchtwanger, Roberto Szidon, Naum Grubert en, niet te vergeten, Leon Fleisher, maar ook bij violisten als Sandor Vegh en Ivry Giflis. Bernd Brackman won diverse grote internationale prijzen en als solist en kamermuziekspeler treedt hij veelvuldig op in binnen- en buitenland. Met de fluitist Jacques Zoon vormt hij sinds vele jaren een vast duo, alsook met de pianiste Sara Crombach, de violisten Marin Mars en Daniel Rowland (BOE Optiebeurs-prijs 1995), en cellist Gregor Horsch, en werkt regelmatig samen met mensen als Reinbert de Leeuw, Jan Willem de Vriend en Ed Spanjaard.

Bernd Brackman’s uitgebreide solorepertoire reikt van Bach tot Cage. Voor de TROS maakte hij twee klassieke videoclips met muziek van Beethoven. De laatste jaren maakt hij furore met verschillende recitalprogramma’s, steeds geheel gewijd aan muziek van één componist, zoals Bach (de partita’s), Beethoven (de sonates), Chopin, Brahms, Schumann, Skrjabin, Ravel, Messiaen (Vingt Regards sur l’Enfant-Jesus) en Crumb (Makrokosmos). Daarnaast houdt Bernd Brackman zich intensief bezig met les geven: enkele van zijn leerlingen behaalden reeds internationale successen.

Reacties zijn afgesloten.